Τρεις δεκαετίες μετά από τη στιγμή που η ελληνοτουρκική ένταση έφτασε σε οριακό σημείο, η Κρίση των Ιμίων επανέρχεται στο δημόσιο διάλογο μέσα από ένα ντοκιμαντέρ δύο επεισοδίων με τίτλο «Ίμια, 30 χρόνια μετά».
Ο Αλέξης Παπαχελάς επιχειρεί μια εις βάθος καταγραφή των γεγονότων που εξελίχθηκαν σε στρατιωτικό και διπλωματικό θρίλερ, αξιοποιώντας σπάνιο αρχειακό υλικό, μαρτυρίες ανθρώπων που βρέθηκαν στο επίκεντρο και ντοκουμέντα που βλέπουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας.
Η προβολή του ντοκιμαντέρ έχει προγραμματιστεί από τον ΣΚΑΪ για την Τετάρτη 21 και την Πέμπτη 22 Ιανουαρίου στις 21:00, φιλοδοξώντας να ρίξει φως σε κρίσιμα ερωτήματα που εξακολουθούν να προκαλούν συζητήσεις και προβληματισμό, ακόμη και 30 χρόνια μετά τα γεγονότα.
Ίμια, 30 χρόνια μετά: Η αρχή της κρίσης και τα πρώτα λάθη
Η αφήγηση ξεκινά από το περιστατικό της προσάραξης του τουρκικού φορτηγού πλοίου «Φιγκέν Ακάτ», με τον τότε κεντρικό λιμενάρχη Καλύμνου να αποκαλύπτει άγνωστες λεπτομέρειες για το πώς ένα φαινομενικά τεχνικό ζήτημα εξελίχθηκε σε διεθνή κρίση. Παράλληλα, διπλωμάτες που υπηρετούσαν στην Άγκυρα περιγράφουν την αιφνιδιαστική αμφισβήτηση του καθεστώτος των δύο βραχονησίδων και τις πρώτες αντιδράσεις της ελληνικής πλευράς.
Σημαίες, δημοσιογράφοι & επικίνδυνες συμβολικές κινήσεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον ρόλο των ΜΜΕ και στις κινήσεις που λειτούργησαν ως καταλύτης. Τούρκοι δημοσιογράφοι προσγειώνονται με ελικόπτερο στη μία νησίδα και υψώνουν σημαία, πυροδοτώντας μια αλυσίδα γεγονότων που οδηγεί σε κλιμάκωση. Από ελληνικής πλευράς, ο τότε δήμαρχος Καλύμνου περιγράφει τη δική του εμπλοκή, αλλά και το πολιτικό παιχνίδι που ακολούθησε. Ανώτατοι αξιωματικοί του Στρατού Ξηράς και του Πολεμικού Ναυτικού μιλούν για τις προπαρασκευαστικές κινήσεις, τη γενικευμένη επιφυλακή και τη μαζική ανταπόκριση των ακριτών στην επιστράτευση. Αποκαλύπτεται μάλιστα μια κρίσιμη διαταγή από το Πεντάγωνο, που -όπως προκύπτει εκ των υστέρων- αποδείχθηκε καθοριστική για την εξέλιξη των γεγονότων.
Το ντοκιμαντέρ μεταφέρει τον θεατή και στο εσωτερικό των συσκέψεων στο πρωθυπουργικό γραφείο. Εκεί, πρώην ανώτατοι στρατιωτικοί και διπλωμάτες περιγράφουν τις εντάσεις, τις διαφωνίες και τα κενά στον χειρισμό της κρίσης, αλλά και τη στιγμή που επιβεβαιώθηκε η τουρκική παρουσία στη μία νησίδα, προκαλώντας οργή και πανικό.
Οι πιο δραματικές στιγμές εκτυλίσσονται στη θάλασσα. Διοικητές φρεγατών και επίλεκτων μονάδων περιγράφουν τη συγκέντρωση τεράστιας δύναμης πυρός γύρω από τα Ίμια, την απόβαση των Τούρκων κομάντος στη δυτική νησίδα και, τέλος, τη συντριβή του ελληνικού ελικοπτέρου, που κόστισε τη ζωή σε τρία στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού. Από την τουρκική πλευρά, για πρώτη φορά καταγράφεται η οπτική του διοικητή των βατραχανθρώπων που συμμετείχαν στην επιχείρηση, λίγα μόλις δευτερόλεπτα μετά την υπέρπτηση του ελληνικού ελικοπτέρου.
Ο ρόλος των ΗΠΑ και η συμφωνία που έβαλε φρένο
Καθοριστικός αποδεικνύεται και ο αμερικανικός παράγοντας. Δημοσιογράφοι και πρώην αξιωματούχοι των ΗΠΑ μιλούν για τον συναγερμό στον Λευκό Οίκο, τις συνεχείς τηλεφωνικές παρεμβάσεις και τις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στη συμφωνία «no ships, no troops, no flags», αποτρέποντας την πλήρη σύρραξη. Τι πήγε λάθος, ποια ήταν τα κρίσιμα σημεία καμπής και ποια διδάγματα άφησε η Κρίση των Ιμίων για τον ελληνικό στρατηγικό σχεδιασμό; Το ντοκιμαντέρ επιχειρεί να απαντήσει, συνθέτοντας ένα παζλ μαρτυριών και στοιχείων που μέχρι σήμερα δεν είχαν παρουσιαστεί συγκεντρωμένα.
Έρευνα – Παρουσίαση – Σενάριο: Αλέξης Παπαχελάς
Σκηνοθεσία: Ανδρέας Λουκάκος
Αρχισυνταξία: Άγγελος Σκορδάς
Διεύθυνση Παραγωγής: Λάμπρος Παπαδέας
Διεύθυνση Φωτογραφίας: Νικόλας Ποττάκης
Οργάνωση Παραγωγής: Ειρήνη Δράκου
Μοντάζ: Κατερίνα Κουτσοχερίτη
Δημοσιογραφική Επιμέλεια: Θανάσης Κατσικίδης
Έρευνα Αρχείου: Μυρτώ Κατσίγερα
Εκτέλεση Παραγωγής: dotmov